Sentani boombastdoeken en Surrealisme
Voorwerpen uit Oceanië fascineerden en inspireerden Surrealistische kunstenaars in het begin van de 20e eeuw. De kleurrijke en levendig beschilderde boombastdoeken (maro) uit het Sentani-meer gebied in westelijk Nieuw-Guinea beïnvloedden bijvoorbeeld Joan Miró, Paul Klee, Max Ernst en Henri Matisse.
FASCINATIE VOOR HET ONDERBEWUSTE
Het Surrealisme betekende voor kunstenaars het loskomen van de alledaagse wereld. Ze streefden naar een geheel nieuwe kunst en schoonheid die konden worden bereikt door de verbeelding volledig te bevrijden. Kunstenaars voelden een verwantschap met de manier - zoals zij meenden te zien - waarop in Oceanië spiritualiteit, oneindigheid en het universele verweven zijn in alle aspecten van het leven, en in voorwerpen.
Océanie, la mer, Henry Matisse, 1946.
MARO - VERBONDEN MET DE LEVENSCYCLUS VAN VROUWEN
De boombastdoeken (maro) werden door vrouwen gemaakt van de binnenbast van een boom door deze met kloppers en schrapers te bewerken. Mannen en vrouwen beschilderden de boombastdoeken met natuurlijke zwarte, rode en oker kleurstoffen. Alleen vrouwen droegen boombastdoeken. Ze waren sterk verbonden met de levenscyclus van vrouwen. Meisjes kregen een lange maro tot onder de knie als ze trouwden en droegen een maro zolang zij getrouwd waren.
Boombastdoek met in elkaar grijpende motieven en mensfiguren, voor 1930 gemaakt. Mogelijk was deze boombastdoek opgehangen bij het graf van een meisje of jonge vrouw. (TM-593-9)
VAKMANSCHAP DOORGEVEN
Na ca.1940 liep de productie van boombastdoeken terug. Sinds de tachtiger jaren worden er weer meer boombastdoeken gemaakt, vooral aangemoedigd door de Evangelical Christian Church, om traditionele Sentani kunst te promoten en als bron van levensonderhoud. Het beschilderen van boombastdoeken wordt in de familie Ongge van het eiland Asei al generaties doorgegeven.
De verkoop van boombast schilderingen, houtsnijwerk en draadtassen op de markt in Abepura, 2009. © Muridan Widjojo