Door de lens van... Thuis

Een meisje staart in het water van de Mun-rivier, terwijl haar familie onder de wortels van een banyanboom zit: etend, pootjebadend en met elkaar pratend. In dit tafereel is de huiselijke, menselijke wereld onlosmakelijk verbonden met de natuur eromheen.

Dansai is een overwegend agrarisch stadje in de noordoostelijke Isaan-regio van Thailand. Hier versmelten boeddhisme en animisme tot een geloofssysteem waarin dieren, planten, rotsen, rivieren en natuurverschijnselen een spirituele essentie bezitten: een ziel, een bewustzijn. In Dansai worden zij phi genoemd, geesten. Al generaties lang viert de gemeenschap de geesten die het land bewonen dat zij met hen delen, via rituelen en verdienstelijke daden.

Op deze foto lijkt het meisje, voor een kort en vluchtig moment, de geest van de rivier te herkennen. De rivier is een plek van ontspanning, ontmoeting en collectieve herinnering, waar mensen en de phi van het land hetzelfde heilige thuis delen.

Deze foto is ongeregisseerd en onbewerkt en werd gemaakt op middenformaatfilm.

De jury heeft deze foto bekroond met 'All-round winnaar'. 

Thuis is niet zomaar een plek op de kaart. Het is een gevoel dat over je huid ligt, laag na laag.

Johannesburg, Zuid-Afrika. Een man staat centraal, terwijl de stad door hem heen lijkt te bewegen. Gebouwen, straten en gezichten schuiven over elkaar heen, blootgelegd zoals onze geschiedenissen dat zijn. Het zwart is diep, het licht meedogenloos. Dat contrast, dat zijn wij.

Dit is het thuis dat ik ken. Luid en levend. Taxi's toeteren, muziek stroomt uit open ramen naar buiten en vreemden begroeten elkaar alsof ze familie zijn. Maar het is ook een thuis van schaduwen. Die schaduwen dragen verhalen van strijd met zich mee, maar geven ook diepte aan onze vreugde. Zonder hen zou het licht niet zo fel schijnen.

Wat een plek tot thuis maakt, zijn niet de gebouwen of de reclameborden. Het zijn de mensen. De man op de foto staat stil, terwijl het leven om hem heen voortraast. Zo leven wij. We blijven staan terwijl de wereld verandert. We passen ons aan, bouwen opnieuw op, lachen en creëren.

Zuid-Afrika heeft me geleerd dat schoonheid en worsteling in hetzelfde beeld kunnen bestaan. Dat je moe kunt zijn en toch kunt dansen. Dat je uit pijn kunt komen en toch iets moois kunt opbouwen.

Wanneer ik naar dit beeld kijk, zie ik niet zomaar een straat. Ik zie veerkracht. Ik zie community. Ik zie mezelf.

Dit is Zuid-Afrika. Onvolmaakt, gelaagd, luid en diep geliefd. Dit is mijn thuis.

EAST WEST Market is mijn doorlopende fotografische documentairereeks over Chinese en Chinees-diasporische identiteit, gevormd door familiegeschiedenis en migratie. Voor het thema Thuis selecteerde ik drie foto's die tussen Chinatown in Manhattan en Chinatown in Brooklyn zijn gemaakt: de twee buurten waar mijn grootouders wonen en waar mijn eigen idee van thuis vorm kreeg. In veel opzichten zijn het allebei mijn thuis.

Het zelfportret met mijn zus werd gemaakt in het huis van mijn grootvader in Chinatown Brooklyn. Sinds zijn aankomst in Amerika in 1970 woont hij daar, en daar woont hij nog steeds. Die kamer draagt meer dan vijftig jaar aan herinneringen met zich mee. Een paar straten verderop, in dezelfde wijk, lopen een jonge broer en zus hand in hand door de buurt. Hun vanzelfsprekende verbondenheid weerspiegelt de band die mijn zus en ik met elkaar delen.

De laatste foto werd gemaakt in het verenigingsgebouw van de Moy Association in Chinatown Manhattan, een plek waar generaties familieleden en buurtbewoners al tientallen jaren samenkomen om mahjong te spelen en tijd met elkaar door te brengen. De wijkkat ligt uitgestrekt over een rij stoelen, onder groepsfoto's die door de jaren heen binnen de vereniging zijn gemaakt.

Voor mij laten deze beelden zien dat thuis iets is wat langzaam groeit. Het wordt opgebouwd uit herinneringen, uit vertrouwde kamers en uit de sporen van de mensen die er vóór ons waren.

Er is geen plek zoals mijn moeder haar handen. Haar handen hebben een thuis achtergelaten en toch, keer op keer, een nieuw thuis gemaakt. Handen die koken, ordenen, troosten en helpen, die veel dragen zonder zelf altijd gezien te worden. Juist deze kleine handelingen hebben invloed op hoe wij thuis en zorg leren begrijpen.

In veel Somalische gezinnen werd zorg niet uitgesproken maar uitgevoerd. Je hoorde het niet, maar je zag en voelde het wel. Het zat in wat mensen deden, niet in wat ze zeiden. Terwijl de wereld om ons heen veranderde bleef één ding herkenbaar: de manier waarop onze moeders en grootmoeders zorgden. Hun handen hielden families bij elkaar, ook toen het leven zich verspreidde over verschillende landen en continenten. Die herkenning vormt een stille lijn die generaties met elkaar verbindt.

De kleine gebaren die te gewoon leken om vast te leggen, vormen uiteindelijk het fundament van wat wij thuis noemen. Ze erkennen de kracht en veerkracht van de vrouwen die deze zorg hebben gedragen. Zij bouwden niet alleen huishoudens op maar ook nieuwe levens, terwijl ze warmte, ritme en tradities bleven doorgeven.

Wat ons verbindt is nooit één vaste plek geweest. Het zijn de momenten waarin een hand iets aanreikt, ondersteunt, ordent of geruststelt. Deze momenten vormen de kern van ieder huis en precies daar begint ons verhaal.

Deze foto's horen bij een groter project, Gacmaha Hooy, waarin ik de handen van Somalische moeders en vaders vastleg. Niet als herinnering aan wat is achtergelaten, maar als bewijs van wat elke dag opnieuw wordt opgebouwd. Zorg die zelden wordt genoemd, maar altijd zichtbaar is in wat handen doen: in stilte, in herhaling, in liefde die geen uitleg nodig heeft.

De jury heeft deze foto bekroond met 'Jury-Favoriet: Perspectief'. 

Sommige littekens staan op het lichaam geschreven. Andere worden gevormd door de plekken waar we vandaan komen, de ervaringen die ons vormen, en de verwachtingen die over ons worden uitgesproken nog voordat we de kans krijgen onszelf te definiëren.

Vastgelegd in het leven van jonge mannen in Sori, Italië, reflecteert Scars Between Us op de onzichtbare littekens die we met ons meedragen lang voordat ze zichtbaar worden. Het werk staat stil bij de stille last van verkeerd begrepen worden, van beoordeeld worden nog voordat je stem gehoord is, en van het opgroeien binnen een identiteit in een wereld die al klaarstaat om je te vertellen wie je bent.

Het betonnen sportveld wordt meer dan een plek om te spelen. Het wordt gedeelde grond: een ruimte waar identiteit, herinnering, vriendschap en verbondenheid zich ontvouwen zonder dat ze uitgelegd hoeven te worden. Hier vervagen de grenzen tussen individu en collectief. Wat overblijft, is de simpele ervaring van samen zijn.

De serie stelt de vraag wat het betekent om je ergens thuis te voelen, en of thuis kan bestaan voorbij de muren van een huis. Misschien schuilt het in de mensen bij wie we onszelf kunnen zijn, in de plekken waar we ons gezien voelen of in de herinneringen die we achterlaten.

We worden gevormd door de plekken die we bewonen, maar laten er ook sporen van onszelf achter. Voorbij de oppervlakte van jeugd, sport en alledaagse momenten spreekt het werk over een universeel verlangen: gezien en gewaardeerd worden voorbij de verhalen die anderen al voor ons hebben geschreven.

Angan-Angan Harsa, wat in het Indonesisch "Dromen van Vreugde" betekent, is gefotografeerd in Bengkulu, Indonesië: mijn geboorteplaats, waar het grootste deel van mijn familie nog altijd woont. De serie ontstond uit herinneringen aan mijn kindertijd, uit de vele terugkeerbezoeken aan Bengkulu en uit de vertrouwde momenten die zijn blijven hangen: lome middagen buiten, omringd door familie en vrienden, en de kleine, alledaagse gebeurtenissen die ongemerkt mijn gevoel van thuis hebben gevormd.

Dit project benadert thuis niet alleen als een plek op de kaart, maar ook als iets wat we met ons meedragen: in mensen, herinneringen en een gevoel van vertrouwdheid. De foto's brengen mijn familie, vrienden en gemeenschap samen en laten zien hoe een plek deel van ons kan blijven, zelfs wanneer onze relatie ermee in de loop der jaren verandert.

‘Hold On, I’m Coming Home’ is een fotoproject over de zoektocht naar een verdwenen ouder, en tegelijkertijd mijn zoektocht naar een thuis. Mijn vader, Michel, verliet mijn moeder, mijn broer en mij in Nederland toen ik nog maar twee jaar oud was. Opgroeien zonder vader heeft mijn leven op manieren beïnvloed die ik nog steeds aan het ontdekken ben, en ik heb er altijd moeite mee gehad om me op elke plek waar ik ooit heb gewoond helemaal thuis te voelen.

Michel nam voor het eerst contact met me op toen ik 18 was en nodigde me uit om Kerstmis bij hem in Californië door te brengen. Ik was erg nieuwsgierig naar zijn verhaal, dus boekte ik een vliegticket en had ik een korte maar vreemde ontmoeting met mijn vader. Toen ik drie weken later weer vertrok, had ik meer vragen dan antwoorden.

Drie jaar later besloot ik Michel opnieuw op te zoeken in een poging onze band te versterken en meer te ontdekken over zijn verleden.

Thuis was voor mij nooit een plek. Het ontstond in de ruimte tussen twee verschillende verhalen.

Mijn ouders scheidden toen ik negen was. Daarna bewaarde mijn moeder het familiealbum in een koffer in haar slaapkamer, tussen brieven en gerechtelijke documenten. Mijn vader bleef een bijna spookachtige aanwezigheid: een naam op juridische papieren, altijd op de achtergrond aanwezig, ongevraagd en ongrijpbaar. In Kenia heeft de afwezigheid van een vader zelden gevolgen voor hemzelf. De gevolgen worden gedragen door de moeder die blijft, en door de kinderen, die verantwoordelijk worden gehouden voor dingen waar zij geen invloed op hebben.

Een familiealbum laat zien hoe we willen dat de wereld ons gezin en ons thuis ziet. Ons album voelde als een raadsel. Toen ik het uiteindelijk opensloeg, zag ik verjaardagen, bruiloften en portretten van mensen die inmiddels zijn vergeten. Het album kwam niet overeen met mijn eigen herinneringen. Het bood geen duidelijk verhaal, maar liet juist de afstand zien tussen het beeld dat naar buiten werd gebracht en de werkelijkheid die wij beleefden.

Mijn werk is een poging om die twee werkelijkheden met elkaar in gesprek te brengen. Ik begon mijn eigen foto's te maken om de lege pagina's aan te vullen die mijn moeder had achtergelaten. Met de camera legde ik de jaren vast die in het album ontbraken, en gaf ik vorm aan een thuisgevoel in de ruimte die was overgebleven. De rol van verteller verschoof daarbij van mijn moeder naar mij: van haar wens om te bewaren wat was geweest, naar mijn behoefte om te getuigen van wat ik zelf heb ervaren.

Mijn moeder vertelde me ooit dat ze heeft geleerd aandachtiger naar mijn foto's te kijken, omdat ze meer laten zien dan wat op het eerste gezicht zichtbaar is. In elke compositie komen haar versie van het verleden en mijn eigen ervaringen samen. Niet omdat alle tegenstellingen zijn opgelost, maar omdat ze naast elkaar kunnen bestaan.

We blijven verhalen maken over onszelf en ons leven. Misschien is dat wel hoe we betekenis geven aan wat we hebben meegemaakt.

"Home is Where the Heart Is" met "Room for Love to Grow."

Deze foto maakt deel uit van een onderzoek uit 2025 naar woningen in Accra uit de jaren zestig. In die tijd trok de stad revolutionairen, denkers en kunstenaars uit heel Afrika aan. Ghana was net onafhankelijk geworden en president Kwame Nkrumah wilde van Accra een voorbeeld maken voor de toekomst van het continent. Daarom nodigde hij architecten uit de hele wereld uit om mee te bouwen aan de stad.

Twee van hen waren de Ghanese architect Victor Adegbite en de Hongaarse architect Charles Polónyi. Zij ontwierpen woningen voor uiteenlopende groepen inwoners: van huizen voor de nieuwe elite tot huisvesting voor een breed deel van de bevolking. De Flagstaff House Flats waren een van die projecten.

Op deze foto staat een jongen in de woonkamer van een van deze flats. Op een hoge plank staan familiefoto's. Leren banken vullen de kamer. Achter hem hangt een gebloemd gordijn in de deuropening.

Meer dan zestig jaar na de bouw wordt er nog altijd in het appartement gewoond. Iemand die het nog altijd thuis noemt.

Ik verliet mijn huis in Khartoem met niets meer dan een plastic tas met wat kleren, en liet al het andere achter. Na drie weken van stad naar stad trekken, bereikte ik Port Sudan, voordat ik vertrok naar Qatar.

Mijn doorlopende project, We Too Have Wings, reflecteert op ontheemding, herinnering en de zoektocht naar een plek om bij te horen, nadat ik door de oorlog gedwongen werd Soedan te verlaten. Gemaakt in Doha, verkennen de foto's hoe het idee van thuis verschuift wanneer de plek waar we ooit bij hoorden niet langer bereikbaar is. Voor mij is thuis iets geworden dat wordt meegedragen door herinneringen, voorwerpen en fragmenten van het alledaagse leven, eerder dan simpelweg een fysieke plek.

De eerste foto, What Remains, toont een verlaten rode bank die rust onder overwoekerde takken, buiten een woning in een oude wijk van Doha. Voorwerpen zien die op onverwachte plekken zijn achtergelaten, doet me denken aan hoe Khartoem eruitziet na de oorlog.

Twee weken later, op 11 maart, zag ik een donkere hoodie hangen, de mouwen uitgestrekt, aan een metalen droogrek in een steegje in Doha. Dit beeld, Tired, roept de laatste keer op dat ik mijn kleren waste in Khartoem, vlak voordat ik vertrok.

Op de derde foto, Roots, opgenomen tegen de skyline van Doha, wordt een roze winkelwagentje vol met uitgedroogde boomtakken een stil symbool van ontheemding, herinnering en ergens bij horen.

Dit zijn de Coral Kids.

Een hechte groep dertienjarigen die woont op Aitutaki, een piepklein eiland in de Stille Oceaan, omringd door een uitgestrekte lagune.

Na school komen ze samen om te leren over natuurbescherming en de tradities van hun eiland. De leukste ooms en tantes maken tijd vrij om hen van alles te leren: van het aanleggen van een koraaltuin tot zeefdrukken en het bereiden van hun eigen maaltijden op de motu, de kleine eilandjes die verspreid liggen over de lagune.

Meestal zijn het avonturen die ze delen met hun vrienden. Andere activiteiten vragen om geduld en moed. Het verwijderen van taramea, de doornenkroon-zeester die het koraal aantast, betekent vrijduiken langs het buitenrif. En het buitenrif is niet voor iedereen weggelegd.

Wanneer ik vraag waarom ze hun vrije tijd doorbrengen bij GROW Aitutaki, antwoorden ze: “To beau our lagoon” , onze lagune mooi houden.

Voor hen betekent thuis allereerst hun huis. Maar thuis is ook het land dat ze met hun familie delen, waar voedsel wordt verbouwd en dieren worden verzorgd. Het zijn de dorpen waar ze naar de kerk gaan en dansen tijdens bijeenkomsten en vieringen. Ook de motu horen bij thuis. Elk eilandje heeft zijn eigen karakter, net als het buitenrif, waar ze tussen de bultrugwalvissen kunnen zwemmen. En thuis zijn ook hun neven, nichten en andere familieleden, van wie velen tegenwoordig in Tahiti en Nieuw-Zeeland wonen.

Voor de kinderen van Aitutaki is thuis een veelomvattend begrip. Het omvat de lagune, het land, familie, voorouders, kennis en de verantwoordelijkheid om er zorg voor te dragen en het te beschermen.

De jury heeft deze foto bekroond met 'Jury-Favoriet: Verhaal'. 

Dit is The Bombay Sunset, een van mijn eerste fotogrammen, geïnspireerd door de prachtige zonsondergangen van mijn geboortestad Mumbai. Ik maakte dit werk terwijl ik met heimwee zat, in een grauw Londen, verlangend naar de warmte en levendigheid van mijn stad. Voor mij, waar ik ook ben, zijn dat de twee dingen die ik zoek om me thuis te voelen.

Elke inzending, of hij nu werd geselecteerd of niet, heeft ons iets laten zien over wat thuis voor mensen betekent. Iedereen die een foto instuurde, deelde iets persoonlijks. Iets kwetsbaars. Iets echts. Daar hebben wij diep respect voor.

Dus aan alle deelnemers: dank je wel. Dank je wel dat je jouw thuis met ons wilde delen: in beeld en in woorden. Zonder jullie bestaat deze wedstrijd niet.

Schrijf je in voor de nieuwsbrief en mis niks.